روانتنی؛ وقتی استرس و اضطراب به زبان بدن تبدیل میشوند
فوقتخصص روانپزشکی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر ارتباط تنگاتنگ سلامت روان و جسم، گفت: اختلالات روانتنی زمانی بروز میکنند که استرس، اضطراب و فشارهای روانی به جای بیان شدن، خود را به شکل علائم جسمی نشان میدهند؛ علائمی که در بسیاری از موارد علت جسمانی مشخصی برای آنها یافت نمیشود.
دکتر منصور شکیبا، فوقتخصص روانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در گفتگو با وبدا با اشاره به شیوع اختلالات روانتنی اظهار کرد: این اختلالات از جمله چالشهای مهم حوزه سلامت هستند که در آنها فرد دچار علائم جسمی مانند سردرد، کمردرد، دردهای پراکنده، مشکلات گوارشی، اختلالات خواب، تپش قلب و برخی مشکلات پوستی یا حرکتی میشود، در حالی که بررسیهای پزشکی علت جسمانی مشخصی را نشان نمیدهد.
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود: در بسیاری از موارد، افراد به جای بیان اضطراب، نگرانیها و تنشهای روزمره، فشارهای روانی خود را به شکل شکایتهای جسمی بروز میدهند و همین موضوع موجب تداوم علائم، کاهش کیفیت زندگی و اختلال در عملکرد روزانه آنان میشود.
استرس؛ عامل تشدیدکننده بسیاری از بیماریهای جسمی
دکتر شکیبا با تأکید بر نقش مستقیم استرس و فشارهای روانی در بروز و تشدید بیماریها گفت: استرس میتواند در افزایش شدت بیماریهایی مانند فشار خون، اختلالات گوارشی، مشکلات خواب، بیماریهای پوستی، ریزش مو، برخی اختلالات هورمونی در زنان و حتی وخامت بیماریهای مزمنی مانند دیابت، بیماریهای قلبیعروقی و بیماریهای کلیوی نقش مؤثری داشته باشد.
وی ادامه داد: بسیاری از بیماران بارها به دلیل دردهای جسمی، مشکلات گوارشی، اختلالات خواب یا علائم پوستی به پزشکان مختلف مراجعه میکنند، اما نتایج بررسیها علت مشخصی را نشان نمیدهد. در چنین شرایطی، ارزیابی روانپزشکی میتواند عوامل زمینهای مانند اضطراب، استرس و تنشهای حلنشده را شناسایی کرده و مسیر درمان را هموار کند.
سلامت روان و تصویر ذهنی از بدن
فوقتخصص روانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به تأثیر مشکلات روانی بر تصویر ذهنی افراد از بدن گفت: گاهی افراد نسبت به ظاهر بینی، صورت، مو یا سایر اندامهای خود نگرانی افراطی پیدا میکنند و حتی پس از انجام جراحی یا اقدامات زیبایی نیز احساس رضایت ندارند.
وی افزود: در برخی موارد، اختلالاتی مانند وسواس کندن مو، خارش و آسیبرساندن به پوست یا اشتغال ذهنی شدید نسبت به ظاهر بدن مشاهده میشود. همچنین بیماریهایی مانند پسوریازیس نیز ممکن است تحت تأثیر استرس و فشارهای روانی تشدید شوند که این موضوع بیانگر ارتباط نزدیک سلامت روان و سلامت جسم است.
افسردگی و اضطراب، فراتر از احساسات
دکتر شکیبا با بیان اینکه افسردگی و اضطراب تنها به احساسات فرد محدود نمیشوند، تصریح کرد: این اختلالات میتوانند بر حافظه، تمرکز، یادگیری و عملکرد مغز نیز اثر بگذارند و در صورت درمان نشدن، زمینهساز مشکلات جسمی و روانی طولانیمدت شوند.
داروهای جدید روانپزشکی خوابآور نیستند
وی با تأکید بر ضرورت مراجعه بهموقع به روانپزشک، گفت: یکی از باورهای نادرست در جامعه این است که همه داروهای روانپزشکی موجب خوابآلودگی میشوند، در حالی که داروهای جدید روانپزشکی با هدف بهبود کیفیت زندگی بیماران طراحی شدهاند و در بسیاری از موارد چنین عارضهای ایجاد نمیکنند.
این فوقتخصص روانپزشکی افزود: شناسایی منبع استرس، آموزش مهارتهای مدیریت فشارهای روانی، اصلاح روابط، تقویت مهارت حل مسئله و استفاده از آموزشهای روانشناختی، نقش مهمی در کنترل علائم دارد. در مواردی که این اقدامات کافی نباشد، استفاده از تکنیکهای آرامسازی، ریلکسیشن و در صورت نیاز درمان دارویی، میتواند به بهبود وضعیت بیمار کمک کند.
دکتر شکیبا در پایان با تأکید بر اهمیت پیشگیری از استرس خاطرنشان کرد: مدیریت بهموقع فشارهای روانی باید به یکی از اولویتهای افراد تبدیل شود، زیرا بسیاری از مشکلات جسمی و روانی از استرسهای کنترلنشده آغاز میشوند. افزایش آگاهی نسبت به هیجانها و یادگیری مهارتهای کنترل آنها، زمینهساز زندگی سالمتر، آرامتر و برخورداری از سلامت جسم و روان خواهد بود.
