آپنه خواب؛ اختلالی که خواب را به خطری خاموش تبدیل میکند
فوق تخصص ریه: وقفههای مکرر تنفس در خواب، خطر سکته قلبی و مغزی را افزایش میدهد / ضرورت مراجعه به پزشک برای افراد خروپفکننده و خوابآلوده
آپنه خواب که با وقفههای مکرر تنفس در طول شب شناخته میشود، اختلالی است که به گفته متخصصان، پیامدهای آن فراتر از یک خواب بیکیفیت است و میتواند زمینهساز بیماریهای قلبی، مغزی و حتی حوادث تهدیدکننده حیات شود.
به گزارش روابط عمومی معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی فسا، دکتر یوسف غلامپور، فوقتخصص بیماریهای ریه، با اشاره به اینکه آپنه خواب در نگاه نخست مشکل بزرگ و نگرانکنندهای به نظر نمیرسد، گفت: عوارض این اختلال بسیار گسترده و در مواردی خطرناک است؛ از همین رو تشخیص دقیق و درمان بهموقع آن اهمیت فراوانی دارد.
خوابی که نفس را میبندد
وی توضیح داد: آپنه خواب یا وقفه تنفسی خواب، شرایطی است که در آن فرد در هنگام خواب مکرراً دچار توقف یا کاهش موقت تنفس میشود. این وقفهها در برخی افراد چندین بار در یک شب تکرار میشوند و نتیجه آن، کاهش جریان اکسیژن به اندامهای حیاتی و نامنظم شدن ریتم قلب است.
فوق تخصص بیماریهای ریه، آپنه خواب را به دو نوع اصلی انسدادی و مرکزی تقسیم کرد و افزود: در نوع انسدادی که شایعتر است، علت اصلی ناقص بودن یا مسدود شدن مجرای هوایی فوقانی است؛ وضعیتی که موجب میشود دیافراگم و عضلات قفسه سینه به سختی عمل کنند و هوا دشوارتر به ریه برسد.
به گفته دکتر غلامپور، تنفس در این حالت معمولاً با خروپف بلند و حرکات تند و سریع بدن همراه است و ممکن است خود بیمار متوجه آن نشود؛ هرچند همین وقفههای پنهان، اکسیژنرسانی به اندامهای حیاتی را مختل و ریتم قلب را دچار ناهماهنگی میکند.
وقتی مغز دستور تنفس صادر نمیکند
وی درباره آپنه مرکزی خواب نیز گفت: در این نوع، اختلال نه به دلیل ناتوانی در نفس کشیدن، بلکه به سبب اشکال در عملکرد مغز رخ میدهد؛ فرد تلاشی برای تنفس نمیکند، زیرا مغز فرمان انجام تنفس را به عضلات ارسال نمیکند.
این فوقتخصص بیماریهای ریه اظهار کرد: آپنه مرکزی معمولاً به دنبال بیماریهای جدی مانند آسیب ساقه مغز که کنترل تنفس را بر عهده دارد، ایجاد میشود و بیشتر با بیماریهایی نظیر نارسایی احتقانی قلب، کمکاری تیروئید، نارسایی کلیه و بیماریهای عصبی همچون پارکینسون، آلزایمر و اسکلروز جانبی آمیوتروفیک همراه است. آسیب مغزی ناشی از آنسفالیت، سکته مغزی و ضربه نیز میتواند در بروز آن نقش داشته باشد؛ هرچند در برخی موارد، این اختلال بدون وجود بیماری زمینهای دیگری نیز ظاهر میشود.
سن، جنسیت و وزن؛ سه ضلع خطر
دکتر غلامپور با اشاره به گروههای پرخطر گفت: آپنه مرکزی خواب در سالمندان و افراد بالای ۶۵ سال شایعتر است و مردان بیش از زنان در معرض ابتلا به آپنه انسدادی و مرکزی قرار دارند. اضافهوزن نیز از دیگر عوامل مهم افزایشدهنده خطر محسوب میشود.
نشانههایی که نباید نادیده گرفت
وی خروپف شبانه، خوابآلودگی در طول روز، افت تمرکز فکری، دندانقروچه در خواب و تعریق زیاد شبانه را از مهمترین نشانههای هشدار این اختلال دانست و گفت: افرادی که چنین علائمی را تجربه میکنند یا خانوادهشان از توقف و «قفل شدن» لحظهای تنفس آنان در خواب خبر میدهند، باید برای بررسیهای بیشتر به پزشک مراجعه کنند.
فوق تخصص بیماریهای ریه، بیماران مبتلا به بیماریهای قلبی کنترلنشده و دیابت کنترلنشده را نیز از گروههایی برشمرد که ضروری است از نظر ابتلا به آپنه خواب ارزیابی شوند و در پایان تأکید کرد: وقفههای مکرر تنفسی در شب، بهویژه در صورت وجود بیماری زمینهای، میتواند به سکتههای قلبی و مغزی و در مواردی مرگ منجر شود؛ پیامدی که تنها با تشخیص زودهنگام و درمان مؤثر قابل پیشگیری است.
