معاونت درمان و خدمات پزشکی - دانشگاه علوم پزشکی فسا

دانشگاه علوم پزشکی فسا

مقالات و مطالب علمی

 

تغذیه صحیح برای هر شخصی مهم است، اما استفاده از یک رژیم غذایی صحیح در بیماران مبتلا به ام اس از سایر افراد اهمیت بیشتری دارد. مطالعات نشان داده است که رژیم غذایی مناسب بویژه اگر در مراحل ابتدایی بیماری شروع شود باعث کند شدن سیر بیماری، کاهش علایم و میزان ناتوانی کلی در درازمدت می شود. از سوی دیگر با داشتن تغذیه صحیح می توان عوارض داروهای مصرفی متعددی که بیمار ناگزیر به مصرف آنهاست را به حداقل رساند.

وضعیت تغذیه در بیماران ام اس:

وضعیت تغذیه و عادات غذایی دربیماران مبتلا به ام اس به طور وسیع مطالعه و گزارش نشده است. برخی از مطالعات نشان داده اند که بسیاری از بیماران ام اس از سوء تغذیه رنج می برند. سوء تغذیه شرایطی است که درآن مواد مغذی کافی برای حفظ عملکرد سالم بدن وجود ندارد و در اثر رژیم غذایی نامناسب و ناکافی ایجاد می شود.

در بیماران ام اس سوء تغذیه با آسیب به سیستم ایمنی ارتباط دارد. سوء تغذیه بر عملکرد ذهنی، قدرت عضلات تنفسی و نقصان برخی مواد مغذی اثر می گذارد. این عوامل باعث تشدید علایم ام اس از قبیل ضعف عضلانی، خستگی و اسپاسم عضلانی می شود.

کاهش وزن و لاغری مفرط معمولا" در بیماران مبتلا به ام اس مشاهده می شود. اختلال در بلع، بی اشتهایی، خستگی، ضعف و مصرف داروها عوامل بروز کاهش وزن در بیماران مبتلا به ام اس می باشند.

از سوی دیگر اضافه وزن و چاقی نیز در بیماران مبتلا به ام اس گزارش شده است. استفاده از داروهای استروئیدی و ضد افسردگی، کم تحرکی و داشتن یک زندگی روزمره غیرفعال از عوامل بروز جاقی در بیماران می باشد. چاقی باعث بدتر شدن خستگی، افزایش بروز عوارضی مثل زخم فشاری، تشکیل لخته های خونی(ترومبوز) و بدتر شدن ناتوانی به وجود آمده ، می شود.

رژیم غذایی: یک عامل خطر برای ام اس

در مطالعات مختلف رژیم غذایی به عنوان یکی از عوامل خطر بروز ام اس و تشدید علایم آن معرفی شده است. در مطالعه ای که حدود 50 سال پیش در بیماران ام اس انجام شد، مصرف اسیدهای چرب اشباع شده بخصوص چربی های حیوانی به عنوان مهمترین عامل بروز و تشدیدکننده بیماری ام اس معرفی گردید. اسیدهای چرب اشباع، چربی هایی هستند که به طور معمول در دمای اتاق به شکل جامدند و معمولا" منشا حیوانی دارند و در موادی مثل گوشت های چربی دار، پوست مرغ، کره حیوانی، خامه، پنیرخامه ای، فراورده های حاوی شیرکامل وجود دارند. منابع گیاهی چربی های اشباع شامل روغن نارگیل، روغن خرما و کره کاکائو می باشد.

همچنین در برخی از مطالعات مصرف بیش از حد شکر و شیرینی جات، الکل، غذاهای گوشتی کبابی، مصرف قهوه و چای به عنوان عوامل بروز ام اس معرفی شده اند؛ اما هنوز مطالعه دقیقی برای تعیین تاثیر این غذاها بر بروز ام اس انجام نشده است.

مواد غذایی مفید در ام اس :

رژیم غذایی مناسب باعث کند شدن سیر بیماری و کاهش میزان ناتوانی کلی در درازمدت می شود. استفاده از رژیم غذایی مناسب در این بیماران باعث کاهش نشانه های شایع بیماری مثل یبوست، خستگی، افسردگی، ناتوانی درانجام فعالیت روزمره، اسپاسم و بی حسی می شود. در ادامه به برخی از مواد غذایی که درمطالعات اخیر به عنوان مواد غذایی مفید در کاهش علایم بیماری ام اس شناخته شده اند، اشاره می گردد.

- اسیدهای چرب غیراشباع بخصوص اسیدهای چرب امگا3 و امگا6 به عنوان یک عامل پیشگیری کننده از وقوع ام اس یا تشدید آن می باشد. اسیدهای چرب غیراشباع به عنوان یک جزء مهم در ساختن سیستم عصبی و میلین(غلاف دور رشته های عصبی که در ام اس دچار آسیب می شوند) می باشد؛ از سوی دیگر اسیدهای چرب غیراشباع به تنظیم فشارخون بدن کمک می کنند، باعث بهبود خونرسانی بخصوص خونرسانی از طریق عروق کوچک می شوند، از تجمع گلبول های قرمز جلوگیری می کنند و بر جذب ویتامین های محلول در چربی شامل ویتامین های A, D, E, K کمک میکنند.

منابع اسیدهای چرب غیراشباع شامل روغن های گیاهی از قبیل روغن زیتون، کانولا، آوکادو و مغزهای گیاهی شامل بادام، فندق و بادام زمینی می باشد.

چربی های امگا3 در ماهی های چربی دار شامل ماهی ماکرال، شاه ماهی، ساردین و سالمون می باشد. منابع گیاهی آن شامل دانه سویا، روغن کانولا، گردو و تخم کتان می باشد.

چربی های امگا6 در روغن دانه ها و مغزهای گیاهی مثل روغن کاژیره(کافیشه)، روغن آفتابگردان و روغن دانه کنجد وجود دارد.

- ویتامین D : نقش ویتامین D در بهبود علایم ام اس و پیشگیری از بروز بیماری در چندین مطالعه مورد بررسی قرار گرفته است. مطالعات نشان می دهد افرادی که در معرض نور خورشید هستند و یا مواد غذایی سرشار از ویتامین D دریافت می کنند، کمتر به بیماری ام اس مبتلا می شوند. تغذیه صحیح برای هر شخصی مهم است، اما استفاده از یک رژیم غذایی صحیح در بیماران مبتلا به ام اس از سایر افراد اهمیت بیشتری دارد. مطالعات نشان داده است که رژیم غذایی مناسب بویژه اگر در مراحل ابتدایی بیماری شروع شود باعث کند شدن سیر بیماری، کاهش علایم و میزان ناتوانی کلی در درازمدت می شود. از سوی دیگر با داشتن تغذیه صحیح می توان عوارض داروهای مصرفی متعددی که بیمار ناگزیر به مصرف آنهاست را به حداقل رساند.